Dowóz dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego do szkół – jak to załatwić?

Rodzice dzieci z niepełnosprawnościami, które posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, mają prawo do wsparcia w postaci bezpłatnego transportu do szkoły lub placówki realizującej zalecenia zawarte w orzeczeniu. Obowiązek ten spoczywa na gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania ucznia.

Podstawa prawna

Zasady dowozu określa ustawa Prawo oświatowe (art. 39 ust. 4 i 4a) oraz przepisy wykonawcze dotyczące organizacji kształcenia specjalnego.

Na ich podstawie gmina jest zobowiązana do:

• zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, albo
• zwrotu rodzicom kosztów samodzielnego dowozu dziecka (na podstawie umowy).

Kto ma prawo do dowozu?

Prawo to przysługuje m.in. dzieciom i uczniom z:

• niepełnosprawnością ruchową,
• niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
• niepełnosprawnościami sprzężonymi,
• innymi potrzebami wskazanymi w orzeczeniu.

Uprawnienie obejmuje dzieci uczęszczające do przedszkoli, szkół podstawowych i ponadpodstawowych – odpowiednio do ukończenia 21. roku życia, a w przypadku uczniów szkół ponadpodstawowych – do 25. roku życia.

Jak załatwić dowóz dziecka do szkoły?

Złożenie wniosku w gminie

• Wniosek składa się do urzędu gminy/miasta właściwego dla miejsca zamieszkania.
• Należy wskazać, czy rodzice proszą o zorganizowanie transportu, czy chcą sami dowozić dziecko i ubiegać się o zwrot kosztów.

Dołączenie dokumentów

• kopia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego,
• zaświadczenie o przyjęciu dziecka do szkoły/placówki,
• ewentualne dodatkowe oświadczenia (np. dotyczące sposobu dowozu).

Podpisanie umowy

• Jeśli gmina organizuje transport – podpisywana jest umowa określająca zasady dowozu i opieki.
• Jeśli rodzice sami dowożą dziecko – zawierana jest umowa o zwrocie kosztów (z określoną stawką za kilometr i sposobem rozliczenia).

Realizacja przewozu lub rozliczanie kosztów

• Gmina zapewnia bus szkolny lub zleca transport firmie przewozowej.
• W przypadku samodzielnego dowozu rodzice otrzymują comiesięczny zwrot zgodnie z umową.

„Najbliższa szkoła” – co to naprawdę oznacza?

W praktyce urzędy często twierdzą, że transport przysługuje tylko do „najbliższej szkoły”. Warto jednak wiedzieć, że najbliższa szkoła w rozumieniu prawa to nie ta geograficznie najbliżej, ale ta, która jako pierwsza spełnia wszystkie zalecenia z orzeczenia.

Przykład:

• Szkoła w miejscowości obok jest integracyjna, ale nie ma sali sensorycznej i specjalistów wymaganych w orzeczeniu.
• Kilka kilometrów dalej znajduje się szkoła z odpowiednim zapleczem terapeutycznym.
• To właśnie ta druga placówka jest „najbliższą szkołą” w rozumieniu ustawy.

Limit wsparcia finansowego

Gmina musi zorganizować dowóz lub zwrócić koszty transportu, ale:

• pełny zwrot kosztów przysługuje tylko do najbliższej szkoły spełniającej zalecenia z orzeczenia,
• jeśli rodzice wybiorą szkołę dalszą (mimo że bliżej jest odpowiednia placówka) – gmina pokryje koszty tylko do wysokości dowozu do tej bliższej szkoły.

 

Przykład:

• Najbliższa szkoła spełniająca orzeczenie: 5 km od domu – koszt dowozu: 300 zł/mies.
• Wybrana szkoła: 15 km od domu – faktyczny koszt dowozu: 900 zł/mies.
• Gmina zwróci 300 zł, a różnicę (600 zł) pokrywają rodzice.

Podstawę takiego rozliczenia potwierdzają przepisy prawa oraz orzecznictwo sądów administracyjnych.

Co zrobić, gdy gmina odmawia?

Jeśli urząd próbuje ograniczyć prawo do transportu, warto:

1. powołać się na przepisy prawa i obowiązek gminy,
2. złożyć odwołanie do kuratorium oświaty lub wojewody,
3. w ostateczności skierować sprawę do sądu administracyjnego.

Dowóz dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego do szkoły to prawo, a nie przywilej. Gmina ma obowiązek zorganizować transport lub zwrócić koszty jego realizacji. Najważniejsze jest to, że „najbliższa szkoła” oznacza placówkę, która spełnia zalecenia z orzeczenia, a nie tę geograficznie najbliższą. Rodzice powinni więc świadomie korzystać z przepisów, by zapewnić dziecku dostęp do odpowiedniego wsparcia edukacyjnego.