25 marca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny wydał ważny wyrok dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego. Uznał, że dawny przepis, który uzależniał prawo do świadczenia od rezygnacji z pracy albo niepodejmowania pracy zarobkowej, był niezgodny z Konstytucją. Chodzi o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r.

To bardzo ważna wiadomość dla wielu rodzin. Przez lata część opiekunów osób z niepełnosprawnościami słyszała, że nie dostanie świadczenia pielęgnacyjnego tylko dlatego, że pracuje, nawet jeśli była to praca w niewielkim wymiarze. Wyrok nie oznacza jednak automatycznej wypłaty pieniędzy wszystkim osobom, których ten problem dotyczył. Oznacza natomiast, że w części spraw można próbować wznowić postępowanie i dochodzić swoich praw.

Trzeba przy tym zachować ostrożność. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje, że jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisu, który później został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania. Przepisy mówią też, że skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie kodeks przewiduje również ograniczenie czasowe. Co do zasady nie uchyla się decyzji z przyczyn z art. 145a k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Sytuacja jest jednak bardziej złożona, bo w praktyce pojawiają się spory o to, od jakiego momentu liczyć termin do wznowienia. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał w podobnych sprawach, że termin powinien być liczony od dnia wydania wyroku, a nie od jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, oraz że brak publikacji orzeczenia nie powinien działać na niekorzyść obywateli. Jednocześnie RPO poinformował, że 25 lutego 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił trzy skargi o wznowienie postępowania, uznając je za wniesione po terminie. To pokazuje, że w takich sprawach naprawdę nie warto zwlekać.

Krok 1. Sprawdź, czy Twoja sprawa może się kwalifikować

Możesz podjąć działania, jeśli:

-kiedyś złożyłaś/złożyłeś wniosek o świadczenie pielęgnacyjne

-dostałaś/dostałeś decyzję odmowną

-powodem odmowy było to, że pracowałaś/pracowałeś albo nie zrezygnowałaś/ nie zrezygnowałeś z pracy

Wyrok dotyczy właśnie tego dawnego warunku.

Krok 2. Odszukaj decyzję i dokumenty

Przygotuj przede wszystkim:

-decyzję odmowną

-decyzję z samorządowego kolegium odwoławczego, jeśli było odwołanie

-dawny wniosek, jeśli go masz

-inne pisma z urzędu dotyczące tej sprawy

Najważniejsze jest to, aby z dokumentów wynikało, że odmowa była związana z wykonywaniem pracy albo z brakiem rezygnacji z zatrudnienia.

Krok 3. Napisz pismo o wznowienie postępowania

Takie pismo możesz zatytułować:

Skarga o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a k.p.a.

-powołaj się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2026 r. w sprawie SK 18/22

-złóż prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy

Wznowienie następuje na żądanie strony, więc urząd sam tego nie zrobi.

Krok 4. Złóż pismo jak najszybciej

To bardzo ważne. Kodeks postępowania administracyjnego mówi o miesięcznym terminie na wniesienie skargi o wznowienie od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie obecna praktyka wokół skutków wyroków TK bywa niejednolita, dlatego nie warto odkładać tego na później.

Najprościej mówiąc:

jeśli masz decyzję odmowną, nie czekaj na „ostatni dzień”, tylko złóż pismo od razu.

Krok 5. Złóż pismo do właściwego urzędu

Pismo składa się do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Najczęściej będzie to:

-urząd gminy

-urząd miasta

-ośrodek pomocy społecznej

-centrum świadczeń rodzinnych

Tak wynika z przepisów k.p.a.

Krok 6. Zachowaj potwierdzenie złożenia pisma.

Krok 7. Czego możesz się domagać:

Jeśli urząd wznowi sprawę i uzna, że świadczenie powinno było zostać przyznane, może to otworzyć drogę do wypłaty zaległego świadczenia. Nie ma jednak jednej automatycznej kwoty dla wszystkich. To zależy od konkretnej decyzji, okresu, którego dotyczyła odmowa, i indywidualnej sytuacji danej osoby.

Jeśli kiedyś odmówiono Ci świadczenia pielęgnacyjnego dlatego, że pracowałaś/pracowałeś, odszukaj decyzję i jak najszybciej złóż pismo o wznowienie postępowania. Sam wyrok nie powoduje automatycznej wypłaty pieniędzy. Trzeba o to zawnioskować.

Ważna uwaga

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W takich sprawach ogromne znaczenie mają szczegóły, zwłaszcza treść decyzji, data jej wydania, data doręczenia i dokładna przyczyna odmowy. Jeśli ktoś nie ma pewności, czy jego sprawa mieści się w zakresie tego wyroku, powinien jak najszybciej skonsultować dokumenty z prawnikiem albo organizacją wspierającą opiekunów osób z niepełnosprawnościami.

Równocześnie zapraszamy na panel prawniczy w tej sprawie, już w najbliższy czwartek 02.04 z naszą prawniczką Kancelaria Meritum Katarzyna Arasiewicz